قولنج و قولنج شکنان
روز بخير، من يكى از مفاصل شما هستم
تاكنون صداى مرا شنيده اى، مى خواهم خودم را معرفى كنم. «من يكى از مفاصل بدن شما هستم. من از اندازه سر يك چوب كبريت در گوش شما، با تخصصى ترين و دقيق ترين عملكرد در انتقال اصوات شنوايى، تا اندازه اى بزرگتر از يك مشت گره كرده در قسمت لگن، براى تحمل وزن ۱۶۰ كيلوگرمى شما در تمام عمر آفريده شده ام. وظيفه ام اين است كه شبانه روزى، هزاران و بلكه ميليون ها حركت در اندام ها را هدايت و وزن و نيروهاى مختلف را جابه جا كنم. شايد تشبيه مفاصل بدن به يك لولا، كمى دور از انصاف و كفران نعمت باشد، چرا كه بهترين لولاها ۳۰ سال و آن هم روزانه چند دفعه كار مى كنند، روغن كارى مى خواهند و در صورت تغيير سنگينى، جهت حركت و يا هرگونه تغيير ديگر، محال است كه دوباره كار كنند. اين در حالى است كه هر يك از مفاصل بدن يك فرد ۶۵ كيلوگرمى، در صورت اضافه وزن، حتى تا ۱۰۰ كيلو، باز هم به دقت كار خواهند كرد، روغنكارى نمى خواهند و مهمتر از همه حس دارند و ما را از موقعيت هاى خطرناك باخبر مى كنند. شما در تاريكى، فقط به اعتماد گزارش مفاصل تان است كه قدم برمى داريد و در صورت اختلال در عملكرد آنها نمى توانيد قدم از قدم برداريد. زندگى بدون عملكرد مفاصل يعنى سكوت و مرگ. من از دو سطح استخوانى پوشيده از غضروف تشكيل شده ام و يك كپسول ليفى احاطه ام كرده است تا مايع تغذيه كننده من در آن قرار گيرد. عامل حيات و سلامت غضروف من، فشار است «فشار»، تعجب نكنيد. فشارى معقول و متوازن. وظيفه عضلات اطراف من جز ايجاد نيرو، كمك به پيشگيرى از ايجاد فشار روى سطوح مفصل است. پس براى ابقاى من، عضلات اطرافم را قوى نگه دار. گاهى اوقات از من صداهايى مى شنويد و گاهى نيز به اشتباه صداى مرا درمى آوريد. برخلاف تصور عام، اين صداها حاصل ساييدگى نيست. اصولاً آنچنان آفريده شده ام كه در صورت استفاده صحيح، احتمال سايش و اصطكاك در من وجود ندارد و در طى ۱۰۰ سال براى راهپيمايى در چند صد هزار كيلومتر يا حتى چند ميليون كيلومتر، گارانتى شده ام. اين صداها فقط براى آگاهى شما از شرايط نامساعد من است. اگر حركتى به ايجاد صدا در من منجر شود فشار زيادى را به من وارد مى كند كه در نهايت منجر به صدمه ديدنم مى شود.بدان كه زندگى بدون حركت مرگ است. براى اين كه زندگى مفهوم پيدا كند، بايد حركت كرد. لطفاً توجه كن تا از من يك مركز درد درست نكنى چون از حركت باز مى مانى. من احتياج به مراقبت زياد ندارم؛ علاقه به زندگى و عشق مى تواند مرا سالم نگه دارد. ورزش و فعاليت هاى منظم مرا محكم و قوى مى كند. استراحت كردن براى سلامتم امرى مهم است. اكسير حيات من تمرين وتقويت عضلات است. چيزهايى از قبيل كمبود خواب، نيكوتين، الكل، اضافه وزن، كمبود حركت منظم و فشار بى موقع براى من بسيار رنج آور و آزار دهنده است.»
* خط اول
فتبارك الله احسن الخالقين
اگر سرى به يكى از مفاصل بدن بزنيم، مى بينيم كه با چه ظرافت و مكانيسم دقيقى براى جذب و دفع فشار آفريده شده اند. يك مفصل از دو جزء استخوانى تشكيل شده است كه سطوح اين استخوان ها در داخل مفصل به وسيله غضروف پوشيده شده است. اين دو استخوان با يك پوشش كيسه مانند به نام كپسول احاطه شده اند و داخل اين كپسول را مايع مفصلى پر كرده است كه ضمن كاهش استهلاك، تغذيه غضروف ها را به عهده دارد. غضروف گردش خون ندارد و به واسطه همين مايع مفصلى تغذيه مى كند. با افزايش فشار به مفصل، مواد غذايى وارد غضروف مى شود و با برداشتن فشار از روى مفصل، مواد زائد تخليه مى شوند. پس ركن سلامت مفصل و غضروف هاى آن، اعمال فشار مناسب است كه معمولاً در ورزش ها ايجاد مى شود، اما فشار هاى شديد و ناگهانى براى مفاصل بسيار مضر است.
پس بر مى گرديم به همان جمله آرام بخش هميشگى كه «هوالشافى». آرى اوست شفا دهنده. خداوند درمان هر دردى را در نزديك ترين نقطه به آن درد قرار داده است. در عين حال كه همگان اعمال فشار را براى مفصل مضر مى دانند، بهترين درمان در مقاوم سازى مفصل و تغذيه مناسب غضروف، اعمال فشار متناسب و منظم- به عبارتى ورزش- به مفصل است. تقويت عضلات، دورى از زندگى ساكن و ماشينى و نيز ورزش كردن، مهم ترين داروهاى پيشگيرى از بروز صدمات مفاصل و به عبارتى «آرتروز» هستند.
سيستم هوشمند بدن انسان، ديگر امتياز خاص آن است. گيرنده ها و مراكز اطلاع رسانى در مفاصل بدن وجود دارند كه در صورت استفاده نادرست از مفصل، فرد را از طريق صدا، خشكى و يا درد با خبر مى كنند. صداهايى كه گاهى از مفاصل بدن خود مى شنويم، احساس خشكى صبحگاهى يا احياناً درد، نشانه هاى اين است كه از اين عضو ارزشمند به خوبى نگهدارى نكرده ايم و در صورت ادامه از استفاده مجدد آن محروم مى شويم. جالب اينجاست كه در صورت ادامه وضعيت وخيم، همين گيرنده ها موجب تضعيف عضلات اطراف مفصل و اختلال در حركت مى شوند تا تخريب بيش از اين ادامه نيابد.
اين يكى از اختلاف هاى معنى دار سيستم بدن با ساخته هاى دست اوست. گاهى ديده مى شود كه شركت هاى توليدكننده وسايل كمك حركتى مانند زانوبند، كمربند و قوزبند ادعا مى كنند كه وسايل آنها مفاصل را از بروز آسيب حمايت مى كنند. با توجه به لزوم سيستم هوشمند گيرنده هاى داخل مفاصل با عضلات، متوجه مى شويم كه اين وسايل اصلاً قادر نيستند جاى عضلات را بگيرند و بعضاً با ايجاد ضعف در اين عضلات موجب وخامت اوضاع نيز مى شوند.
پس مى بينيم كه خداوند هم با آفريدن يك سيستم هوشمند و كارآمد، حجت را بر ما تمام ساخته است. خداوند عوامل را براى يك زندگى ۱۰۰ساله و حتى بيشتر مهيا كرده است، اما اين ما هستيم كه با بى توجهى و ناآشنايى با بدن، مشكلاتى را براى خود و مفاصل ايجاد مى كنيم. يكى از اين مشكلات «قولنج مفاصل» است، كه بين عموم مردم شايع است و لذا در اين مبحث سعى داريم با رويكردى پيشگيرانه و اصلاح نحوه زندگى، به شناخت و درمان آن بپردازيم.
* خط دوم
قولنج، فرياد مفصل بى پناه
هر يك از مفاصل بدن تعدادى گيرنده عصبى از انواع مختلف دارند كه وظيفه آنها ارسال پيام به مغز و گزارش وضعيت مفصل از نظر موقعيت فيزيكى، تحريك ها، صدمات و يا فشارهاى نامعقول است. اين گيرنده ها در هر لحظه، وضعيت مفصل را به مغز گزارش و مغز با توجه به اين گزارشات براى انجام عكس العمل مناسب در مقابل حركت، نيرو يا فشار داخل مفصل، تصميم گيرى مى كنند. پس مى توان گفت كه مفاصل يك سيستم حمايت هوشمند و آگاهانه دارند. خواهش مى كنم سعى نكنيد آن را با يك زانوبند جامد و خارج از فرمان مغز مقايسه كنيد.
عضلات اطراف هر مفصل ضمن اين كه وظيفه ايجاد حركت دارند، وظيفه دريافت فشارهاى وارده به مفصل و تعديل آنها را نيز بر عهده دارند. اين عضلات هم از مغز فرمان مى گيرند و هم به وسيله يك مدار كنترل اتوماتيك هدايت مى شوند و همچنين متصل به سيستم اطلاع رسانى داخل مفاصل اطراف خود نيز هستند. چهار نوع گيرنده داخل مفصل، چند صدم ثانيه قبل از اعمال هرگونه فشار به مفصل، با كسب اطلاع از حواس ديگر مانند بينايى و پردازش آن، عضلات را براى جذب فشار آماده مى كنند تا هنگام اعمال هر نوع فشار به اندام ها، نيروى اضافه اى به مفصل وارد نشود.
* خط سوم
قولنج از نظر علمى ، چيست
بيشتر شما با صداهايى كه به وسيله مفاصل از جمله انگشتان ، فك ، زانو، كمر و گردن ايجاد مى شوند، آشنا هستيد. بعضى عادت دارند با فشار به انگشتان دست، حركات سريع گردن يا فشار پا بر روى ستون فقرات كمرى ، اين صداها را ايجاد كنند. به عبارتى از اين طريق قولنج آن را رفع كنند و با اين حركت، به نوعى احساس راحتى برسند.
در يك تقسيم بندى ساده مى توان اين صداها را به دو دسته تقسيم كرد. يك دسته صداهاى حاصل از حركات مفصلى و دسته ديگر صداى حاصل از قولنج كردن مفاصل است كه طى يك فشار شديد در انتهاى دامنه حركتى ايجاد مى شود. تا زمانى كه اين صداها با درد و التهاب همراه نباشد، گروه درمان نگرانى زيادى براى ايجاد اين صداهاندارند، اما در صورتى كه توليد اين صداها، همراه با درد و التهاب باشد، بايد براى درمان مشكل موجود، به پزشك مراجعه كرد.
* حرف آخر
شكستن قولنج يعنى شكستن مفصل
علت قولنج كردن مفاصل، ايجاد حباب هاى گاز CO2 است كه موجب افزايش حجم داخل مفصل و شكلى از احساس تنگى در آن مى شود و فرد براى خلاص شدن از اين درگيرى مجبور است مفصل را در دامنه انتهايى خود قرار دهد تا حباب به وجود آمده، تركيده و حجم مفصل به حالت عادى و طبيعى خود برگردد.
مهم ترين عارضه اين كار تضعيف مكرر عضلات حمايت كننده مفاصل است، چرا كه اختلال در سيستم هوشمند حمايتى مفاصل، اشكال در ارسال پيام ها و پاسخ ندادن بموقع و قوى عضلات را دربردارد و مفاصل مربوطه را دو چندان درمعرض صدمه قرار مى دهد. از جمله ديگر مضرات اين كار، آن است كه چون فرد مجبور است مفصل را براى تركيدن حباب گاز در دامنه انتهايى خود قرار دهد، فشار زيادى به تمام بافت هاى اطراف مفصل از جمله عضلات، رباط ها و كپسول مفصلى وارد مى كند. عناصر غيرفعال اطراف مفصل كه در طول بلند خود قرار مى گيرند به مرور افزايش طول مى دهند و امكان انجام حركات دقيق را از فرد سلب مى كنند.
با اين كار در سن بالا منتظر آرتروز و لرزش دست و پا باشيد. احتمال لرزش در سنين بالاتر به علت اختلال در ارتباط گيرنده ها و عضلات، كاهش تمركز و كنترل حركت دقيق و كاهش ثبات مفصلى نيز وجود خواهد داشت. در اين زمينه بروز آرتروز با كاهش فشار عضلانى حتمى است. پس از تكرار اين حركات و شروع صدمه به غضروف مفصل، تعويض مفصل هم شما را يارى نمى كند. بهتر است به اين مفاصل مصنوعى هم دل نبنديد كه آنها هم جسمى بى شعور و خارج از اراده و كنترل مغز و مفاصل هستند و ديرى نمى پايد كه از دست مى روند.
خطر مرگ در كمين قولنج شكنان
خطرناك ترين قسمت ماجرا در شكست قولنج مفاصل گردن است. در كسانى كه عمل شكستن مفاصل را در گردن، به صورت مكرر انجام مى دهند، احتمال صدمه مستقيم به شريان تغذيه كننده مغز وجود دارد. خطرناك ترين وضعيت، رفع قولنج در گردن با انجام حركات شديد و سريع است. جز مسأله ايجاد روند فرسايش بين مهره اى و به عبارت ديگر آرتروز، احتمال صدمه به شريان هاى تغذيه كننده مغز هم وجود دارد كه به دنبال خود حتى احتمال مرگ را هم در پى خواهد داشت. خصوصاً بيماران آرتريت روماتوئيد از اين حركت پرهيز كنند.
سردردهاى مداوم، تارى ديد و مشكلات بينايى
منشأ بسيارى از سردردهاى غيرمشخص و حتى تارى ديد هم در همين عادت نابجا و خطرناك و فشارهاى غيرمعمول به ستون فقرات و گردن است. عروق تغذيه كننده مغز از گردن عبور مى كنند و هر گونه فشار به آنها ، كه بيشتر به واسطه اسپاسم عضلات گردن ايجاد مى شود، مشكلات مغز و اعصاب را در سطوح مختلف ايجاد خواهد كرد.
لگد كردن ستون فقرات ممنوع
خيلى از ايرانى ها عادت دارند كه هنگام قولنج ستون فقرات، از ديگرى درخواست مى كنند كه بر روى ستون فقرات شان راه برود و فشارهاى غيرمعمول و بسيار سنگينى را به ستون فقرات وارد كند. آگاه باشيد كه در بعضى موارد، اين كار ممكن است منجر به شكستن مهره ها و ايجاد صدمات جبران ناپذير از جمله بى اختيارى ادرار و يا فلج اندام ها شود. اگر مشاهده كرده يا شنيده ايد كه در گذشته افرادى مثلاً در حمام مبادرت به اين كار مى كردند، در نظر بگيريد كه اولاً مردم آن زمان از لحاظ درصد تراكم استخوان با مردمان ما با يك زندگى بى تحرك كاملاً متفاوت بوده اند و به عبارتى استخوان محكم ترى داشته اند و دوم آن كه افرادى كه ماساژهاى خاص مى دادند متبحر بوده اند و سوم اين كه همان زمان هم اين حادثه ها ايجاد مى شد اما به لحاظ نبود سيستم اطلاع رسانى، مردم بى خبر بوده اند.در مجموع تغيير حجم هاى سريع مفصل و خلاصى از اين حباب ها با اين روش ها موجب ايجاد مكرر و تشديد توليد اين حباب ها خواهد شد پس توصيه نمى شود كه به اين كار عادت كنيد چون كه براى هميشه مهمان شما خواهند ماند.
همت اصلى، اصلاح نحوه زندگى، پيشگيرى و مبارزه
زندگى سالم و بانشاط، برپايه فشار صحيح و استرس نرمال به بدن مبتنى است، از تنبلى بپرهيزيد. شايد بپرسيد چطور به اين مثال ها توجه كنيد: براى پيشگيرى از بروز پوكى استخوان بايد پرتحرك بود و به استخوان فشار آورد. براى داشتن قلبى سالم بايد به آن در حد معقول فشار آورد و دويد. تحرك كافى و ورزش، شما را در برابر هر مشكل و بيمارى قوى و مصون مى كند. در مورد پيشگيرى و درمان قولنج مفاصل، راهكار اصلى انجام ورزش هاى كششى و انعطاف پذيرى مناسب است. هميشه مفاصل خود را در وضعيت خوب نگه داريد. عضلات قوى، راهپيمايى، غذاهاى سالم و به دور از مواد نگهدارنده، كاهش حركات ناگهانى و دورى از ورزش هاى شديد بدون گرم كردن، از مفاصل بدن شما محافظت مى كنند.
مهم ترين فاكتور مؤثر، افزايش انعطاف پذيرى بدن است. انجام روزانه حداقل چند ورزش انعطاف پذيرى و كششى در انتهاى دامنه حركتى موجب كاهش تشكيل حباب ها خواهد شد. در حين ورزش و در تمام مفاصل، به تمرينات كششى و حركت به سوى تمرينات با حداكثر دامنه مجاز نيازمنديم، چرا كه در غير اين صورت زندگى روزمره به اجبار، بدن را به سمت دامنه حركت انتهايى خواهيم برد و به مفصل صدمه مى زنيم.آيا شنيده ايد ترك عادت موجب مرض است بهتر است بپرسيم ترك عادت به چه روشى، موجب مرض است بله ترك يكباره عادت و يا كمى علمى تر تغيير روش زندگى به يك باره، مى تواند مشكلاتى را ايجاد كند، اما اصلاح روش زندگى بسيار مطلوب و پسنديده است به شرطى كه طبق اصول و قواعدى باشد. به جاى شكستن قولنج مفاصل در مفصلى كه اين مشكل را داريد، روزانه چند حركت كششى انجام بدهيد - بر طبق اصول فيزيولوژيك بدن - مى بينيد كه ظرف مدت چند هفته، همه عادات شما در اين زمينه به راحتى برطرف خواهند شد.
تاكنون صداى مرا شنيده اى، مى خواهم خودم را معرفى كنم. «من يكى از مفاصل بدن شما هستم. من از اندازه سر يك چوب كبريت در گوش شما، با تخصصى ترين و دقيق ترين عملكرد در انتقال اصوات شنوايى، تا اندازه اى بزرگتر از يك مشت گره كرده در قسمت لگن، براى تحمل وزن ۱۶۰ كيلوگرمى شما در تمام عمر آفريده شده ام. وظيفه ام اين است كه شبانه روزى، هزاران و بلكه ميليون ها حركت در اندام ها را هدايت و وزن و نيروهاى مختلف را جابه جا كنم. شايد تشبيه مفاصل بدن به يك لولا، كمى دور از انصاف و كفران نعمت باشد، چرا كه بهترين لولاها ۳۰ سال و آن هم روزانه چند دفعه كار مى كنند، روغن كارى مى خواهند و در صورت تغيير سنگينى، جهت حركت و يا هرگونه تغيير ديگر، محال است كه دوباره كار كنند. اين در حالى است كه هر يك از مفاصل بدن يك فرد ۶۵ كيلوگرمى، در صورت اضافه وزن، حتى تا ۱۰۰ كيلو، باز هم به دقت كار خواهند كرد، روغنكارى نمى خواهند و مهمتر از همه حس دارند و ما را از موقعيت هاى خطرناك باخبر مى كنند. شما در تاريكى، فقط به اعتماد گزارش مفاصل تان است كه قدم برمى داريد و در صورت اختلال در عملكرد آنها نمى توانيد قدم از قدم برداريد. زندگى بدون عملكرد مفاصل يعنى سكوت و مرگ. من از دو سطح استخوانى پوشيده از غضروف تشكيل شده ام و يك كپسول ليفى احاطه ام كرده است تا مايع تغذيه كننده من در آن قرار گيرد. عامل حيات و سلامت غضروف من، فشار است «فشار»، تعجب نكنيد. فشارى معقول و متوازن. وظيفه عضلات اطراف من جز ايجاد نيرو، كمك به پيشگيرى از ايجاد فشار روى سطوح مفصل است. پس براى ابقاى من، عضلات اطرافم را قوى نگه دار. گاهى اوقات از من صداهايى مى شنويد و گاهى نيز به اشتباه صداى مرا درمى آوريد. برخلاف تصور عام، اين صداها حاصل ساييدگى نيست. اصولاً آنچنان آفريده شده ام كه در صورت استفاده صحيح، احتمال سايش و اصطكاك در من وجود ندارد و در طى ۱۰۰ سال براى راهپيمايى در چند صد هزار كيلومتر يا حتى چند ميليون كيلومتر، گارانتى شده ام. اين صداها فقط براى آگاهى شما از شرايط نامساعد من است. اگر حركتى به ايجاد صدا در من منجر شود فشار زيادى را به من وارد مى كند كه در نهايت منجر به صدمه ديدنم مى شود.بدان كه زندگى بدون حركت مرگ است. براى اين كه زندگى مفهوم پيدا كند، بايد حركت كرد. لطفاً توجه كن تا از من يك مركز درد درست نكنى چون از حركت باز مى مانى. من احتياج به مراقبت زياد ندارم؛ علاقه به زندگى و عشق مى تواند مرا سالم نگه دارد. ورزش و فعاليت هاى منظم مرا محكم و قوى مى كند. استراحت كردن براى سلامتم امرى مهم است. اكسير حيات من تمرين وتقويت عضلات است. چيزهايى از قبيل كمبود خواب، نيكوتين، الكل، اضافه وزن، كمبود حركت منظم و فشار بى موقع براى من بسيار رنج آور و آزار دهنده است.»
* خط اول
فتبارك الله احسن الخالقين
اگر سرى به يكى از مفاصل بدن بزنيم، مى بينيم كه با چه ظرافت و مكانيسم دقيقى براى جذب و دفع فشار آفريده شده اند. يك مفصل از دو جزء استخوانى تشكيل شده است كه سطوح اين استخوان ها در داخل مفصل به وسيله غضروف پوشيده شده است. اين دو استخوان با يك پوشش كيسه مانند به نام كپسول احاطه شده اند و داخل اين كپسول را مايع مفصلى پر كرده است كه ضمن كاهش استهلاك، تغذيه غضروف ها را به عهده دارد. غضروف گردش خون ندارد و به واسطه همين مايع مفصلى تغذيه مى كند. با افزايش فشار به مفصل، مواد غذايى وارد غضروف مى شود و با برداشتن فشار از روى مفصل، مواد زائد تخليه مى شوند. پس ركن سلامت مفصل و غضروف هاى آن، اعمال فشار مناسب است كه معمولاً در ورزش ها ايجاد مى شود، اما فشار هاى شديد و ناگهانى براى مفاصل بسيار مضر است.
پس بر مى گرديم به همان جمله آرام بخش هميشگى كه «هوالشافى». آرى اوست شفا دهنده. خداوند درمان هر دردى را در نزديك ترين نقطه به آن درد قرار داده است. در عين حال كه همگان اعمال فشار را براى مفصل مضر مى دانند، بهترين درمان در مقاوم سازى مفصل و تغذيه مناسب غضروف، اعمال فشار متناسب و منظم- به عبارتى ورزش- به مفصل است. تقويت عضلات، دورى از زندگى ساكن و ماشينى و نيز ورزش كردن، مهم ترين داروهاى پيشگيرى از بروز صدمات مفاصل و به عبارتى «آرتروز» هستند.
سيستم هوشمند بدن انسان، ديگر امتياز خاص آن است. گيرنده ها و مراكز اطلاع رسانى در مفاصل بدن وجود دارند كه در صورت استفاده نادرست از مفصل، فرد را از طريق صدا، خشكى و يا درد با خبر مى كنند. صداهايى كه گاهى از مفاصل بدن خود مى شنويم، احساس خشكى صبحگاهى يا احياناً درد، نشانه هاى اين است كه از اين عضو ارزشمند به خوبى نگهدارى نكرده ايم و در صورت ادامه از استفاده مجدد آن محروم مى شويم. جالب اينجاست كه در صورت ادامه وضعيت وخيم، همين گيرنده ها موجب تضعيف عضلات اطراف مفصل و اختلال در حركت مى شوند تا تخريب بيش از اين ادامه نيابد.
اين يكى از اختلاف هاى معنى دار سيستم بدن با ساخته هاى دست اوست. گاهى ديده مى شود كه شركت هاى توليدكننده وسايل كمك حركتى مانند زانوبند، كمربند و قوزبند ادعا مى كنند كه وسايل آنها مفاصل را از بروز آسيب حمايت مى كنند. با توجه به لزوم سيستم هوشمند گيرنده هاى داخل مفاصل با عضلات، متوجه مى شويم كه اين وسايل اصلاً قادر نيستند جاى عضلات را بگيرند و بعضاً با ايجاد ضعف در اين عضلات موجب وخامت اوضاع نيز مى شوند.
پس مى بينيم كه خداوند هم با آفريدن يك سيستم هوشمند و كارآمد، حجت را بر ما تمام ساخته است. خداوند عوامل را براى يك زندگى ۱۰۰ساله و حتى بيشتر مهيا كرده است، اما اين ما هستيم كه با بى توجهى و ناآشنايى با بدن، مشكلاتى را براى خود و مفاصل ايجاد مى كنيم. يكى از اين مشكلات «قولنج مفاصل» است، كه بين عموم مردم شايع است و لذا در اين مبحث سعى داريم با رويكردى پيشگيرانه و اصلاح نحوه زندگى، به شناخت و درمان آن بپردازيم.
* خط دوم
قولنج، فرياد مفصل بى پناه
هر يك از مفاصل بدن تعدادى گيرنده عصبى از انواع مختلف دارند كه وظيفه آنها ارسال پيام به مغز و گزارش وضعيت مفصل از نظر موقعيت فيزيكى، تحريك ها، صدمات و يا فشارهاى نامعقول است. اين گيرنده ها در هر لحظه، وضعيت مفصل را به مغز گزارش و مغز با توجه به اين گزارشات براى انجام عكس العمل مناسب در مقابل حركت، نيرو يا فشار داخل مفصل، تصميم گيرى مى كنند. پس مى توان گفت كه مفاصل يك سيستم حمايت هوشمند و آگاهانه دارند. خواهش مى كنم سعى نكنيد آن را با يك زانوبند جامد و خارج از فرمان مغز مقايسه كنيد.
عضلات اطراف هر مفصل ضمن اين كه وظيفه ايجاد حركت دارند، وظيفه دريافت فشارهاى وارده به مفصل و تعديل آنها را نيز بر عهده دارند. اين عضلات هم از مغز فرمان مى گيرند و هم به وسيله يك مدار كنترل اتوماتيك هدايت مى شوند و همچنين متصل به سيستم اطلاع رسانى داخل مفاصل اطراف خود نيز هستند. چهار نوع گيرنده داخل مفصل، چند صدم ثانيه قبل از اعمال هرگونه فشار به مفصل، با كسب اطلاع از حواس ديگر مانند بينايى و پردازش آن، عضلات را براى جذب فشار آماده مى كنند تا هنگام اعمال هر نوع فشار به اندام ها، نيروى اضافه اى به مفصل وارد نشود.
* خط سوم
قولنج از نظر علمى ، چيست
بيشتر شما با صداهايى كه به وسيله مفاصل از جمله انگشتان ، فك ، زانو، كمر و گردن ايجاد مى شوند، آشنا هستيد. بعضى عادت دارند با فشار به انگشتان دست، حركات سريع گردن يا فشار پا بر روى ستون فقرات كمرى ، اين صداها را ايجاد كنند. به عبارتى از اين طريق قولنج آن را رفع كنند و با اين حركت، به نوعى احساس راحتى برسند.
در يك تقسيم بندى ساده مى توان اين صداها را به دو دسته تقسيم كرد. يك دسته صداهاى حاصل از حركات مفصلى و دسته ديگر صداى حاصل از قولنج كردن مفاصل است كه طى يك فشار شديد در انتهاى دامنه حركتى ايجاد مى شود. تا زمانى كه اين صداها با درد و التهاب همراه نباشد، گروه درمان نگرانى زيادى براى ايجاد اين صداهاندارند، اما در صورتى كه توليد اين صداها، همراه با درد و التهاب باشد، بايد براى درمان مشكل موجود، به پزشك مراجعه كرد.
* حرف آخر
شكستن قولنج يعنى شكستن مفصل
علت قولنج كردن مفاصل، ايجاد حباب هاى گاز CO2 است كه موجب افزايش حجم داخل مفصل و شكلى از احساس تنگى در آن مى شود و فرد براى خلاص شدن از اين درگيرى مجبور است مفصل را در دامنه انتهايى خود قرار دهد تا حباب به وجود آمده، تركيده و حجم مفصل به حالت عادى و طبيعى خود برگردد.
مهم ترين عارضه اين كار تضعيف مكرر عضلات حمايت كننده مفاصل است، چرا كه اختلال در سيستم هوشمند حمايتى مفاصل، اشكال در ارسال پيام ها و پاسخ ندادن بموقع و قوى عضلات را دربردارد و مفاصل مربوطه را دو چندان درمعرض صدمه قرار مى دهد. از جمله ديگر مضرات اين كار، آن است كه چون فرد مجبور است مفصل را براى تركيدن حباب گاز در دامنه انتهايى خود قرار دهد، فشار زيادى به تمام بافت هاى اطراف مفصل از جمله عضلات، رباط ها و كپسول مفصلى وارد مى كند. عناصر غيرفعال اطراف مفصل كه در طول بلند خود قرار مى گيرند به مرور افزايش طول مى دهند و امكان انجام حركات دقيق را از فرد سلب مى كنند.
با اين كار در سن بالا منتظر آرتروز و لرزش دست و پا باشيد. احتمال لرزش در سنين بالاتر به علت اختلال در ارتباط گيرنده ها و عضلات، كاهش تمركز و كنترل حركت دقيق و كاهش ثبات مفصلى نيز وجود خواهد داشت. در اين زمينه بروز آرتروز با كاهش فشار عضلانى حتمى است. پس از تكرار اين حركات و شروع صدمه به غضروف مفصل، تعويض مفصل هم شما را يارى نمى كند. بهتر است به اين مفاصل مصنوعى هم دل نبنديد كه آنها هم جسمى بى شعور و خارج از اراده و كنترل مغز و مفاصل هستند و ديرى نمى پايد كه از دست مى روند.
خطر مرگ در كمين قولنج شكنان
خطرناك ترين قسمت ماجرا در شكست قولنج مفاصل گردن است. در كسانى كه عمل شكستن مفاصل را در گردن، به صورت مكرر انجام مى دهند، احتمال صدمه مستقيم به شريان تغذيه كننده مغز وجود دارد. خطرناك ترين وضعيت، رفع قولنج در گردن با انجام حركات شديد و سريع است. جز مسأله ايجاد روند فرسايش بين مهره اى و به عبارت ديگر آرتروز، احتمال صدمه به شريان هاى تغذيه كننده مغز هم وجود دارد كه به دنبال خود حتى احتمال مرگ را هم در پى خواهد داشت. خصوصاً بيماران آرتريت روماتوئيد از اين حركت پرهيز كنند.
سردردهاى مداوم، تارى ديد و مشكلات بينايى
منشأ بسيارى از سردردهاى غيرمشخص و حتى تارى ديد هم در همين عادت نابجا و خطرناك و فشارهاى غيرمعمول به ستون فقرات و گردن است. عروق تغذيه كننده مغز از گردن عبور مى كنند و هر گونه فشار به آنها ، كه بيشتر به واسطه اسپاسم عضلات گردن ايجاد مى شود، مشكلات مغز و اعصاب را در سطوح مختلف ايجاد خواهد كرد.
لگد كردن ستون فقرات ممنوع
خيلى از ايرانى ها عادت دارند كه هنگام قولنج ستون فقرات، از ديگرى درخواست مى كنند كه بر روى ستون فقرات شان راه برود و فشارهاى غيرمعمول و بسيار سنگينى را به ستون فقرات وارد كند. آگاه باشيد كه در بعضى موارد، اين كار ممكن است منجر به شكستن مهره ها و ايجاد صدمات جبران ناپذير از جمله بى اختيارى ادرار و يا فلج اندام ها شود. اگر مشاهده كرده يا شنيده ايد كه در گذشته افرادى مثلاً در حمام مبادرت به اين كار مى كردند، در نظر بگيريد كه اولاً مردم آن زمان از لحاظ درصد تراكم استخوان با مردمان ما با يك زندگى بى تحرك كاملاً متفاوت بوده اند و به عبارتى استخوان محكم ترى داشته اند و دوم آن كه افرادى كه ماساژهاى خاص مى دادند متبحر بوده اند و سوم اين كه همان زمان هم اين حادثه ها ايجاد مى شد اما به لحاظ نبود سيستم اطلاع رسانى، مردم بى خبر بوده اند.در مجموع تغيير حجم هاى سريع مفصل و خلاصى از اين حباب ها با اين روش ها موجب ايجاد مكرر و تشديد توليد اين حباب ها خواهد شد پس توصيه نمى شود كه به اين كار عادت كنيد چون كه براى هميشه مهمان شما خواهند ماند.
همت اصلى، اصلاح نحوه زندگى، پيشگيرى و مبارزه
زندگى سالم و بانشاط، برپايه فشار صحيح و استرس نرمال به بدن مبتنى است، از تنبلى بپرهيزيد. شايد بپرسيد چطور به اين مثال ها توجه كنيد: براى پيشگيرى از بروز پوكى استخوان بايد پرتحرك بود و به استخوان فشار آورد. براى داشتن قلبى سالم بايد به آن در حد معقول فشار آورد و دويد. تحرك كافى و ورزش، شما را در برابر هر مشكل و بيمارى قوى و مصون مى كند. در مورد پيشگيرى و درمان قولنج مفاصل، راهكار اصلى انجام ورزش هاى كششى و انعطاف پذيرى مناسب است. هميشه مفاصل خود را در وضعيت خوب نگه داريد. عضلات قوى، راهپيمايى، غذاهاى سالم و به دور از مواد نگهدارنده، كاهش حركات ناگهانى و دورى از ورزش هاى شديد بدون گرم كردن، از مفاصل بدن شما محافظت مى كنند.
مهم ترين فاكتور مؤثر، افزايش انعطاف پذيرى بدن است. انجام روزانه حداقل چند ورزش انعطاف پذيرى و كششى در انتهاى دامنه حركتى موجب كاهش تشكيل حباب ها خواهد شد. در حين ورزش و در تمام مفاصل، به تمرينات كششى و حركت به سوى تمرينات با حداكثر دامنه مجاز نيازمنديم، چرا كه در غير اين صورت زندگى روزمره به اجبار، بدن را به سمت دامنه حركت انتهايى خواهيم برد و به مفصل صدمه مى زنيم.آيا شنيده ايد ترك عادت موجب مرض است بهتر است بپرسيم ترك عادت به چه روشى، موجب مرض است بله ترك يكباره عادت و يا كمى علمى تر تغيير روش زندگى به يك باره، مى تواند مشكلاتى را ايجاد كند، اما اصلاح روش زندگى بسيار مطلوب و پسنديده است به شرطى كه طبق اصول و قواعدى باشد. به جاى شكستن قولنج مفاصل در مفصلى كه اين مشكل را داريد، روزانه چند حركت كششى انجام بدهيد - بر طبق اصول فيزيولوژيك بدن - مى بينيد كه ظرف مدت چند هفته، همه عادات شما در اين زمينه به راحتى برطرف خواهند شد.
+ نوشته شده در ۱۳۸۷/۰۳/۲۶ ساعت توسط
|
با سلام